Η ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ
Η ΣΧΕΣΗ ΙΑΤΡΟΥ – ΑΣΘΕΝΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΜΕ
Εδώ και καιρό διακατέχομαι από μια έντονη επιθυμία να γράψω κάτι για μια αρχικά αστεία που εξελίχθηκε σταδιακά σε γελοία κατάσταση.
Aρχικά παρακολουθούσα με ένα είδος επιπολαιότητας και μάλιστα oμολογώ κάποτε το απολάμβανα ως ένα είδος φαιδρού και διασκευαστικού φαινομένου.
Η κατάσταση όμως έχει τελικά οδηγηθεί σε τραγελαφικά αδιέξοδα και δεν μπορεί και κυρίως δεν πρέπει να συνεχίσει με τον ίδιο ξέφρενο και ανεξέλεγκτο ρυθμό.
Κάποτε μερικοί – ένας περιορισμένος αριθμός ανέντακτων, εκκεντρικών και περιθωριοποιημένων ατόμων – διερωτώνται αν και κατά πόσον αξίζει τον κόπο,τις θυσίες αλλά και τον κίνδυνο να πολεμούν Δονκιχωτικά ανεμόμυλους. Να πολεμούν με τις μικρές τους δυνάμεις και τις περιορισμένες δυνατότητές τους εναντίον κατεστημένων και φαιδρών καταστάσεων. Συνήθως στην πορεία,χωρίς τελικά να δώσουν ικανοποιητική απάντηση στο ερώτημα αυτό,καθίσταται σε κάποιο βαθμό ασυναίσθητα μέρος του κατεστημένου και βυθίζονται χωρίς καλά-καλά να το συνειδητοποιήσουν στις καθημερινές τυπικές ασχολίες του μέσου Κύπριου εργαζόμενου,δηλαδή την απάτη και σε οποιονδήποτε άλλο τρόπο ή μέθοδο οδηγεί στο γρήγορο και εύκολο κέρδος.
Σχεδόν επί καθημερινής βάσης διαβάζουμε στις εφημερίδες, ακούμε από τα ραδιόφωνα και βλέπουμε στην τηλεόραση συνταρακτικές και αποκαλυπτικές ειδήσεις που αφορούν τον τομέα της υγείας, ένα τομέα ευαίσθητο και κατά συνέπεια ένα τομέα που προσφέρεται για ειδήσεις εντυπωσιασμού,για παραπληροφόρηση,για υπερβολές και δυστυχώς και για ανοησίες. Ανοησίες, γιατί οι ανοησίες είναι ένα είδος που έχει μεγάλη ζήτηση και με βάση το νόμο της προσφοράς και της ζήτησης,προσφέρεται με μεγάλη ευκολία και άνεση σε ένα κοινό που διψά για ανοησίες.
Καθημερινά διαβάζουμε ειδήσεις για την υγεία που συζητούνται έντονα στα καφενεία από άνδρες και στα κομμωτήρια από γυναίκες. «Προβληματίζουν» τον αγωνιστικό και αγωνιζόμενο λαό μας,γιατί είναι γνωστό ότι ο μέσος Κύπριος έχει ως πρώτη προτεραιότητα του την υγεία μόνο όσον αφορά τη θεωρία. Στην πράξη έρχεται σε μια από τις τελευταίες θέσεις μετά από άλλες σημαντικές προτεραιότητες, όπως είναι το ωραίο και πλούσιο σε θερμίδες φαγητό,η καθενυκτική έξοδος, το ακριβό και εκκεντρικό ντύσιμο,το κομμωτήριο, το πολυτελές αυτοκίνητο,το τεράστιο σπίτι, οι εξωσυζικές σχέσεις και φυσικά οι διακοπές,που πραγματοποιούνται με δάνειο και που συνδυάζονται συνήθως με την αλόγιστη αγορά άχρηστων ή στην καλύτερη περίπτωση αχρείαστων αγαθών.
Έτσι αφού ο Νεοκύπριος στην πλειοψηφία του δεν εκτιμά την υγεία του και δε φροντίζει τον ευατό του στα πλαίσια της πρόληψης,που αδιαμφισβήτητα είναι η καλύτερη θεραπεία, αντιδρά πολύ ευαίσθητα και ενίοτε υστερικά σε ειδήσεις που αφορούν την υγεία του. Τούτο εντάσσεται άνετα στα πλαίσια της ψυχοπαθητικής του συμπεριφοράς που έχει αφετηρία βασικά ένα λογικό αίσθημα ενοχής.
Επίσης το να διαβάσει ή να ακούσει,ή να δει και φυσικά να σχολιάσει ειδήσεις που αφορούν τον τομέα της υγείας δεν συνδέεται με καμιά οικονομική επιβάρυνση.
Αν ο μέσος Έλληνας πολίτης,σύμφωνα με το γελωτοποιό και στοχαστή Χάρυ Κλυν,κτίζει πολυτελές γκαράζ και παρκάρει το αυτοκίνητό του στο πεζοδρόμιο,ο μέσος Κύπριος πολίτης δεν παζαρεύει τα υλικά αγαθά,αντίθετα επιδιώκει να πληρώσει όσο το δυνατό πιο ακριβά την κάμερα, την τηλεόραση, το home cinema,το πολυτελές αυτοκίνητο,τις διακοπές του,τα ρούχα του και παζαρεύει τις τιμές που αφορούν το κόστος για την υγεία του.
Καθημερινά λοιπόν γινόμαστε μάρτυρες με τον ένα ή άλλο τρόπο συνταρακτικών ειδήσεων γύρω από θέματα υγείας που τον τελευταίο καιρό ξεπέρασαν το όριο του αστείου και του γελοίου και περνούν άνετα σε επίπεδα κοροϊδίας και εμπαιγμού.
Στα πλαίσια αυτά πρέπει κάποιοι,κάπου,κάποτε να επέμβουν ναυαγοσωστικά και ότι περισώσουμε.
Διαβάζουμε αρκετά φαιδρά και ανόητα, όπως :
- Oι τομάτες καταπολεμούν τον καρκίνο.
- Το σέλινο βελτιώνει τη υποσεξουαλικότητα.
- To πράσινο τσάι αυξάνει τον οργασμό σε ανοργασμικές γυναίκες, το μαύρο καταπολεμά την πρόωρη εκσπερμάτωση και το κίτρινο τσάι καταπολεμά τη δερματική ψωρίαση.
- Ο μαϊντανός καταπολεμά την αϋπνία και σε αντίθετη περίπτωση αν πάσχει κανείς από υπνηλία,τότε πρέπει να τρώει παπουτσόσυκα κατά προτίμηση με τα αγκάθια τους.
- Οι ψηλοί πεθαίνουν από καρδιακή ανεπάρκεια.
- Οι κοντοί πεθαίνουν από παγκρεατίτιδα.
- Οι κοντοζίνισιοι δεν παθαίνουν κίρρωση του ήπατος.
- Οι ωραίοι εκτός του ότι έχουν χρέη πεθαίνουν πιο συχνά από εγκεφαλικά επεισόδια.
- Οι παντρεμένοι έχουν περισσότερες πιθανότητες να πάθουν θρόμβωση.
- Οι διαζευγμένοι υποφέρουν πιο συχνά από παθήσεις του ουροποιητικού και οι διαζευγμένες παρουσιάζουν συχνότερα
προβλήματα και ασθένειες λόγω εξασθένησης του ανοσοποιητικού συστήματος.
- Οι γυναίκες που κάνουν περισσότερες από πέντε αποβολές δεν κινδυνεύουν από καρκίνο της μήτρας αλλά έχουν περισσότερες πιθανότητες να προσβληθούν από καρκίνο των ωοθηκών,κυρίως της αριστερής ωοθήκης.
- Όσα νεογέννητα μωρά φέρουν αριθμό τριχών της κεφαλής πάνω από 176.265 δεν κινδυνεύουν από ασθένειες του αναπνευστικού συστήματος και κυρίως από άσθμα.
- Όσοι ενεργούνται περισσότερο από δύο φορές την ημέρα δεν κινδυνεύουν από καρκίνο του πεπτικού σωλήνα,από τη νόσο του Crohn και την ελκώδη κολίτιδα.
Και η αφορμή,η τελευταία σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι και αποφάσισα να γράψω το άρθρο.
Σε πολύ πρόσφατη έκδοση ημερήσιας εφημερίδας διάβασα ένα συνταρακτικό τίτλο :
«Ο αντιγριπικός εμβολιασμός μειώνει τον κίνδυνο εγκεφαλικών επεισοδίων».
Όσοι άντεξαν να διαβάσουν το άρθρο μέχρι το τέλος,δηλαδή η μειοψηφία των αναγνωστών,διαπίστωσαν ότι η τελευταία πρόταση έγραφε επί λέξει :
«Δεν έχουν ακόμη εξαχθεί από τις μελέτες που έγιναν πειστικά συμπεράσματα και για τον λόγο αυτό πρέπει να διενεργηθούν περαιτέρω έρευνες για την αποτίμηση του πραγματικού ρόλου του εμβολιασμού κατά της γρίπης».
Η πλειοψηφία των αναγνωστών που έτυχε να περάσει από τα χέρια τους η εφημερίδα,διάβασε μόνο τον τίτλο. Μερικοί πιο επίμονοι και πιο μελετηροί διάβασαν μια δύο προτάσεις ακόμη και μια τραγική μειοψηφία μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνομαι και εγώ ολόκληρο το άρθρο.
Έτσι είμαστε μάρτυρες της ακόλουθης ιλαροτραγικής περίπτωσης.
Στα πλαίσια της επιδερμικότητας και της επιπολαιότητας που χαρακτηρίζει το μέσο Κύπριο πολίτη και δοθέντος του αναντίλεκτου γεγονότος ότι η πλειοψηφία διάβασε μόνο τον τίτλο, δημιουργείται μια μουλίσιμη βεβαιότητα ότι πράγματι το εμβόλιο της γρίπης προφυλάγει από τα εγκεφαλικά επεισόδια.
Σε παρόμοιες περιπτώσεις παραπληροφόρησης δοκίμασα να μεταπείσω,χρησιμοποιώντας ο αφελής την επαγγελματική μου ιδιότητα. Φευ, αλί και τρισαλί και ουαί τοις ηττημένοις. Καμιά απολύτως επιτυχία. Αδίκως προσπάθησα με κατάληξη πάντοτε σαφή αρνητικά αποτελέσματα. Σε επανειλημμένες απόπειρες και απέλπιδες προσπάθειες που κατέλαβα να μεταπείσω μερικούς με τους οποίους είχα την τιμή να συζητήσω,αποδείχθηκαν αμετάπειστοι αμετακίνητοι, ακλόνητοι, ανυποχώρητοι,απτόητοι και το κύριο και πιο αποτελεσματικό επιχείρημα τους είναι ότι είναι διαβασμένοι,γνωρίζουν και κατέχουν τα πάντα,των θεμάτων της υγείας συμπεριλαμβανομένων.
Έτσι σε όλες τις περιπτώσεις,υποχωρώ άτακτα ηττημένος και στην απογοήτευσή και την πίκρα μου,όχι γιατί δεν επικρατεί η δική μου άποψη,αλλά γιατί δεν επικρατεί η λογική και η επιστήμη, εγκαταλείπω το πεδίο της μάχης μετά από τη ζωηρή συζήτηση και η τελευταία εικόνα που μένει ζωντανά στη μνήμη μου,είναι η χαρούμενη έκφραση της επικράτησης του προσώπου ή των προσώπων του αντίπαλου στρατοπέδου .
Σύμφωνα και πάλιν με το φιλόσοφο και γελωτοποιό Χάρυ Κλυν,μας αρέσει το δούλεμα.
Τελικά αν λέγεις σε μια μεγάλη πλειοψηφία Κυπρίων πολιτών εκείνα που επιθυμούν να ακούσουν και όχι εκείνα που πρέπει να ακούσουν,τότε είσαι δημοφιλής και δικαιούσαι να το διαπιστώσεις θέτοντας υποψηφιότητα για οποιονδήποτε αξίωμα απαιτεί ψήφους.
Αν σε πείσμα των καιρών και χάριν της λογικής,της επιστήμης,της σύνεσης και της αξιοπρέπειας,επιμένεις να λέγεις την αλήθεια,τότε δεν έχει παρά να θέσεις υποψηφιότητα για οποιανδήποτε θέση χρειάζεται ψήφους και θα πάρεις την σωστή απάντηση,που δεν θα είναι τίποτε άλλο από τη δίκαιη τιμωρία,την απόρριψη και την κοινωνική περιφρόνηση.
Μάλιστα υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να μην ψηφίσεις ούτε ο ίδιος τον ευατό σου. Γιατί στα πλαίσια της σχεδόν καθολικής κοινωνικής απόρριψης,μπορεί άνετα να σου δημιουργηθεί τελικά μια αποστροφή προς το ίδιο το πρόσωπό σου.
Έτσι καταλήγουμε νομοτελειακά στην τραγική και καθολικά σχεδόν αποδεκτή τραγική πραγματικότητα να είσαι επιτυχημένος πολιτικός, ιατρός, δικηγόρος, λογιστής, εκπαιδευτικός, οικονομολόγος και οτιδήποτε άλλο αν δεν ασκείς το επάγγελμά σου ή την πολιτική σου έντιμα,καθαρά,διάφανα,συνειδητά και βασισμένη σε αρχές,νόμους και κανονισμούς γραπτούς ή άγραφους.
Με κίνδυνο να αποτελέσω περίπτωση πειθαρχικής δίωξης από τον Παγκύπριο Ιατρικό Σύλλογο,προβαίνω σε μια σημαντική δήλωση.
Αποφασίζω να το ρισκάρω και προχωρώ.
Στο ανθρωπιστικό επάγγελμα που ασκώ στην Κύπρο εδώ και 23 χρόνια,συνολικά το ασκώ 28 χρόνια,όσες φορές προσπάθησα να είμαι απόλυτα συνειδητός επαγγελματίας και να τηρώ με πάθος και ήθος τις πρόνοιες και τους Κανονισμούς της Ιατρικής Επαγγελματικής Δεοντολογίας και κυρίως τις αρχές με τις οποίες είχα την τύχη να γαλουχηθώ,χάριν των υπέροχων γονέων μου, είχα πτώση στον κύκλο της εργασίας μου,με φυσικό επακόλουθο τη μείωση των απολαβών μου.
Ο Κύπριος γενικά,στη προκείμενη περίπτωση ο ασθενής,δεν επιθυμεί να ακούσει εκείνο που πρέπει. Δεν επιθυμεί να ακούσει αυτό που ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Δεν επιθυμεί να ακούσει αυτό που συνάδει με την επιστήμη και τελικά δεν επιθυμεί να ακούσει την αλήθεια.
Δια μέσου πολλών χρόνων ο Κύπριος πολίτης για πολλούς και διάφορους λόγους,μεταξύ των οποίων αξιολογώ ως πιο σημαντικούς :
α/ την παιδεία μας ,
β/ το χαμηλό επίπεδο των πολιτικών μας κυρίως ηγετών και
γ/ την ανυπαρξία της διανόησης, ή εκεί που υπήρξαν ενδείξεις
ύπαρξής της, δεν διαδραμάτισε το σωστό το σημαντικό της
ρόλο ως όφειλε.
Θα ισχυριζόμουν με άνεση ότι αντιπαθεί την αλήθεια, ή τουλάχιστον αν δεν αντιπαθεί δεν τη συμπαθεί.
Μόλις επέστρεψα στην Κύπρο και φυσικά προτού γνωρίσω τον τρόπο σκέψης,τη νοοτροπία και γενικά τον τρόπο ζωής που σίγουρα έχει την αντανάκλασή του και στη σχέση ιατρού – ασθενή,όπως ήταν φυσικό,από κεκτημένη ταχύτητα ασκούσα το επάγγελμά μου αυστηρά επαγγελματικά και έλεγα με απίστευτο πάθος και ασυνήθιστη ειλικρίνεια την αλήθεια σκέτη νέτη αναφορικά με τη διάγνωση,την πρόγνωση, τη θεραπεία και γενικά ότι αφορά την ιατρική.
Πέρασαν αρκετά χρόνια για να μπορέσω να ορθοποδήσω και να δημιουργήσω ένα ικανοποιητικό κύκλο ασθενών.
Παράδειγμα 1 :
- Μετά από μια ενδελεχή εξέταση μιας γριούλας αποφάνθηκα ότι δεν έχει πρόβλημα καρδιακό και δεν χρειάζεται τα τοξικά φάρμακα που έπαιρνε αχρείαστα για αρκετά χρόνια και αυτό σε βάρος του δημοσίου.
Αντίδραση :
Δυσπιστία, δυσφορία και σαφής απογοήτευση,απόρριψη
Σχόλιο :
H διάγνωσή μου ήταν ιατρικά σωστή και η αντίδρασή μου ηθικά ολόσωστη.
Αποτέλεσμα :
Απώλεια της ασθενούς και της οικογένειάς της,που σαφώς προτίμησε άλλο ιατρό που συνέχισε να της δίνει τα φάρμακα που έπαιρνε και που επιθυμούσε να συνεχίσει να παίρνει.
Αν ο μέσος Κύπριος ασθενής πιστεύει ότι πάσχει από καρδία, πάσχει από καρδία,τελεία και παύλα και θα πεθάνει πιστός στο πιστεύω του,προφανώς από άλλη αιτία εκτός από καρδία.
Διαπίστωσα,έστω και αργά,ότι ο μέσος Κύπριος είναι προσκολλημένος με απίστευτο πάθος και απύθμενη δύναμη σε καταστάσεις και συστήματα και σχεδόν ποτέ δε υποχωρεί,ακόμη και αν συμφωνήσει μαζί σου,μετά από πανίσχυρα επιχειρήματα και αδιαμφισβήτητα στοιχεία που του παρουσιάζεις. Αυτό ισχύει για όλους τους τομείς της ζωής του και δυστυχώς και για την πολιτική του τοποθέτηση.
Λατρεύει τον πολιτικό και θρησκευτικό του ηγέτη,το θαυμάζει και είναι περήφανος για οποιαδήποτε ενέργειά του,ακόμη και για πράξεις ανήθικες και ποινικά αξιόλογες και φυσικά ανέχεται όλες τις ανοησίες που λέγει και τις όλες τις βλακείες που διαπράττει.
Παράδειγμα 2 :
- Μια ομάδα συμπαθητικών γριούλων κατέφθασε από γειτονικό χωριό πριν από αρκετά χρόνια και θρονιάστηκαν στην αίθουσα αναμονής για να εξεταστούν.
Μετά από την εξέταση άκουσα μια από αυτές να λέγει μεγαλόφωνα,(εκείνος που δεν ακούει καλά συνήθως μιλά μεγαλόφωνα), απευθυνόμενη σε μια άλλη γριούλα της παρέας :
«Μα ήντα γιατρός εν τούτος ρα τζιαι είπες μου εν καλός. Έκοψα να΄ρτω που το χωρκό τζιαι ιμις μου εν έχω τίποτε σοβαρό τζιαι μάλιστα ούτε μιαν ένεση εν μου έκαμεν !».
Αντίδραση :
Δυσπιστία, δυσφορία και σαφής απογοήτευση,απόρριψη
Σχόλιο :
H διάγνωσή μου ήταν ιατρικά σωστή και η αντίδρασή μου ηθικά ολόσωστη.
Αποτέλεσμα :
Απώλεια της ασθενούς και της οικογένειάς της.
Συμπέρασμα :
- Ποτέ μην λες σε οποιονδήποτε Κύπριο ασθενή ότι δεν πάσχει από κάτι. Για να έρθει κοντά σου για εξέταση θεωρεί ότι πάσχει. Με την ίδια λογική μην του πεις ποτέ ότι το κόμμα του ή ακόμη χειρότερα ο ηγέτης του έκανε κάποιο λάθος.
Πιθανή διαφορετική προσέγγιση τον υποβιβάζει και τον αμφισβητεί. Αν είσαι και «ωραίος» επαγγελματίας θα ανακαλύψεις με μερικές ερωτήσεις περίπου ποια διάγνωση επιθυμεί και του την λέγεις.
- Στους ηλικιωμένους και κυρίως στις γριούλες πρέπει να κάνεις ένεση άσχετα αν ενδείκνυται ή όχι.
Η επιλογή που συνάδει με την ιατρική ηθική αλλά και τη δική του κάθε ιατρού ηθική, είναι η ένεση με μια αθώα βιταμίνη.
Παρόλο που ασκώ την ιατρική για μεγάλο χρονικό διάστημα,πιστεύω ότι δεν έχω προβεί συνειδητά σε καμιά ενέργεια που να αντίκειται στη συνείδηση μου, τις αρχές μου και την ιατρική ηθική,όχι μόνο όπως την αντιλαμβάνομαι εγώ προσωπικά,γιατί αυτό είναι μια υποκειμενική προσέγγιση,αλλά και όπως καθορίζεται από τη Νομοθεσία και τους Κανονισμούς της Ιατρικής Επαγγελματικής Δεοντολογίας.
Θέλω να πιστεύω ότι αν δεν τα καταφέρω να βελτιωθώ,γιατί πάντοτε υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης και το τέλειο δεν υπάρχει ποτέ,θα καταφέρω να παραμείνω τουλάχιστον στα σημερινά επίπεδα.
Την πεποίθησή μου αυτή την στηρίζω στο γεγονός ότι βρίσκομαι πια σε μια σεβαστή ηλικία και δεν έχω μέχρι σήμερα λυγίσει και προσκυνήσει κατεστημένα και κόμματα.
Δρ Βάσος Θ. Οικονόμου
Πρόεδρος Ιατρικού Συλλόγου Αμμοχώστου «ΓΑΛΗΝΟΣ»
Πρόεδρος Επιτροπής Δεοντολογίας Παγκύπριου Ιατρικού Συλλόγου
