Η ΕΠΕΝΔΥΣΗ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΕΙΝΑΙ ΠΛΟΥΤΟΣ
Με αφορμή ακόμη ένα θάνατο, από ιατρικό λάθος, που συνέβηκε στο Γ.Ν. Λάρνακας, επιθυμώ να δημοσιοποιήσω τα ακόλουθα:
Αποτελεί ένα από τα άτυχα περιστατικά και θλιβερά συμβάντα, τα όποια δυστυχώς συμβαίνουν σε όλο τον κόσμο, ακόμη και στις πιο προηγμένες και πολιτισμένες χώρες με ιστορία δημοκρατίας, ψηλό επιστημονικό επίπεδο και λειτουργία ιατρικών σχολών για πολλούς αιώνες.
Η ιατρική επιστήμη ασκείται από ανθρώπους.
Ως εκ τούτου το ιατρικό λάθος, από το πιο μικρό μέχρι το πιο σοβαρό και ενίοτε δυστυχώς το μοιραίο, είναι αναπόφευκτο.
Καλοί ιατροί είναι αυτοί που κάνουν τα λιγότερα, ή τα πιο ασήμαντα λάθη.
Ο μοναδικός τρόπος περιορισμού που είναι θεμιτός και όχι η εξάλειψη των λαθών, που είναι αδύνατη, είναι η πρόβλεψή τους, η επισήμανσή τους, η ανάλυσή τους και φυσικά η επακόλουθη προσπάθεια αποφυγής τους.
Αυτή η αλυσίδα εξυπακούει σοβαρότητα και σημασία στο ιατρικό λάθος από τα πρώτα βήματα των ιατρών, δηλαδή από τα πρώτα φοιτητικά χρόνια και φυσικά μια συνεχή επιμόρφωση και εγρήγορση μέχρι το τέλος της ενασχόλησής τους με την ιατρική.
NAI Συμβαίνουν και θα συνεχίσουν να συμβαίνουν ιατρικά λάθη!
Τα ιατρικά σφάλματα που θα μπορούσαν να αποφευχθούν προκαλούν το θάνατο σε περισσότερους ανθρώπους παρά τα τροχαία ατυχήματα, το AIDS , ή ο καρκίνος του μαστού.
Καταγράφω μόνο μερικά από τα συγκλονιστικά και αδιαμφισβήτητα στοιχεία :
ΕΛΛΑΔΑ 13% των ασθενών έχουν αρνητική εμπειρία από την περίθαλψή τους 9% έλαβαν λανθασμένη θεραπεία
ΗΠΑ 12000 θάνατοι κάθε χρόνο από περιττές χειρουργικές επεμβάσεις
7000 θάνατοι κάθε χρόνο από εσφαλμένη χορήγηση φαρμάκων
20000 θάνατοι κάθε χρόνο από λάθη σε εσωτερικούς ασθενείς
8000 θάνατοι κάθε χρόνο από νοσοκομειακές λοιμώξεις
H.B. Καταγράφονται κάθε χρόνο πέραν των 120000 ιατρικών λαθών εκ των όποιων 20000 – 30000 οδηγούν στο θάνατο
ΚΑΝΑΔΑΣ 23750 θάνατοι κάθε χρόνο από ιατρικά λάθη
ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ 18000 θάνατοι κάθε χρόνο από ιατρικά λάθη
30000 κάθε χρόνο με σοβαρή αναπηρία από ιατρικά λάθη
ΙΤΑΛΙΑ 50000 κάθε χρόνο θάνατοι από ιατρικά λάθη
Το ιατρικό λάθος είναι ανθρώπινο λάθος που διαπράττεται από άτομα με συγκεκριμένη ιδιότητα, επισυμβαίνει στο πλαίσιο του συστήματος παροχής φροντίδας υγείας και το ειδικό του βάρος έγκειται στις επιπτώσεις και συνέπειες που έχει στην ανθρώπινη και ζωή.
Ενώ η δικαστικά αποδεδειγμένη διάπραξη ιατρικού λάθους, εφόσον φυσικά συνδεθεί με επίδειξη ιατρικής αμέλειας και σαφή υπαίτια συνάφεια τιμωρείται και ορθώς τιμωρείται από την πολιτεία , το σύστημα εξακολουθεί παραμένει αλώβητο και ανενόχλητο. Και αυτό συμβαίνει παρά το αναντίλεκτο γεγονός ότι τα περισσότερα ιατρικά λάθη είναι αποτέλεσμα της ανεπάρκειας του συστήματος.
Η καταγγελία ακόμη και η τιμωρία του ιατρικού λάθους διά πηχυαίων τίτλων εφημερίδων και τηλεοπτικών εκπομπών και ο εξορκισμός των γιατρών, ελάχιστα ή και καθόλου συμβάλλουν στην μείωση των λαθών, αντίθετα και αναντίλεκτα οδηγούν στην εφαρμογή της ανεπιθύμητης, της πολυέξοδη και της επικίνδυνη αμυντικής ιατρικής.
Τιμωρήστε κάθε γιατρό που κάνει λάθος σήμερα και ο αριθμός των λαθών θα είναι ακριβώς ο ίδιος αύριο. Αύριο, όπως και σήμερα, οι γιατροί θα είναι άνθρωποι.
Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι λάθη που οφείλονται σε αμέλεια, αδιαφορία ή επαγγελματική ανεπάρκεια του γιατρού θα πρέπει να τυγχάνουν ασυλίας.
Εντούτοις, η πρόληψη και η θεραπεία του ιατρικού λάθους λίγο έχουν να κάνουν με την τιμωρία.
Γιατί τελικά ανέκαθεν συμβαίνουν ιατρικά λάθη, ενώ όλοι προσπαθούν να τα αποφύγουν;
Η απάντηση είναι εξαιρετικά απλή : είμαστε άνθρωποι. Και οι άνθρωποι κάνουν λάθη. Και παρά τις θετικές προθέσεις τους και την περί του αντιθέτου επιθυμία τους , θα συνεχίσουν να κάνουν λάθη.
Η ανθρώπινη νόηση δεν είναι αλάνθαστη και η εξ αυτής απορρέουσα πράξη, επίσης, δεν είναι αλάνθαστη. Ως εκ τούτου, είναι αδύνατη η εξάλειψη των λαθών.
Καθήκον μας, όμως, είναι να εντοπίσουμε και να περιορίσουμε το λάθος. Η συγκάλυψή του αποτελεί έγκλημα.
Πρέπει να τολμήσουμε και ως κοινωνία να προχωρήσουμε επιτέλους σε υλοποίηση υποσχέσεων δεκαετιών, που αφορούν τη βελτίωση όχι πια του πάσχοντος , όχι πια του θνήσκοντας , αλλά του νεκρού «συστήματος» υγείας.
Αποτελεί έγκλημα πια η συνέχιση της συγκάλυψης και ανοχής του γεγονός, ότι το όλο σύστημα παροχής φροντίδας υγείας, με τις σημερινές δομές του και τον τρόπο «λειτουργίας» του, επωάζει και επάγει το ιατρικό λάθος.
Αυτά διαπιστώνει η Επιτροπή για την Ποιότητα της παρεχόμενης Φροντίδας Υγείας στην Αμερική: Ψάχνονται, προβληματίζονται και κρίνουν το υφιστάμενο σύστημα ως ξεπερασμένο, ανεπαρκές και ανίκανο να παράσχει υψηλής ποιότητας φροντίδα.
Το ιατρικό λάθος είναι συχνά ή σχεδόν πάντοτε το τελικό αποτέλεσμα μιας αλυσίδας ατυχών συμβάντων, τα οποία πυροδοτούνται από λανθασμένο σχεδιασμό του συστήματος, που είτε επάγει τα λάθη είτε δυσχεραίνει τον εντοπισμό και φυσικά την αντιμετώπισή τους.
Ο πλημμελής σχεδιασμός του συστήματος οδηγεί «σε λάθη που περιμένουν να συμβούν».
Επιτροπή Αμερικανών Εμπειρογνωμόνων αναφέρει ότι: «Εάν οι Αμερικανοί επιθυμούν ασφαλή, υψηλής ποιότητας φροντίδα υγείας, το σύστημα πρέπει να ανασχεδιασθεί. Σ’ αυτόν τον ανασχεδιασμό, η τεχνολογία της πληροφορίας (information technology) – καταλήγει η αμερικανική επιτροπή – πρέπει να έχει τον πρωταγωνιστικό ρόλο, εάν πρόκειται να επιτευχθούν σημαντικές βελτιώσεις στην ποιότητα».
Το ιατρικό λάθος δεν αφορά αποκλειστικά και μόνον στον διαπράττοντα, αλλά επισυμβαίνει στο πλαίσιο του πολύπλοκου συστήματος παροχής φροντίδας υγείας, στο οποίο εμπλέκονται πλείστοι παράγοντες που ευνοούν την εμφάνισή του.
Συνήθως ή σχεδόν πάντοτε η ευθύνη του λάθους, αποδίδεται εξ’ ολόκληρου στο γιατρό, ο οποίος συχνά γίνεται το εξιλαστήριο θύμα των ανεπαρκειών του συστήματος
Η κρισιμότητα του ρόλου του γιατρού βρίσκεται στο γεγονός ότι μπορεί να προλάβει την εμφάνιση του λάθους και αποτελεί τον βασικό κρίκο στην πρόληψή και την αποφυγή του. Εάν η όλη αλυσίδα των ατυχών και ανεπιθύμητων γεγονότων που οδηγεί στο λάθος διακοπεί από τον γιατρό ή τη νοσηλεύτρια, το λάθος μπορεί να προληφθεί και στο σημείο αυτό η ευθύνη τους είναι μεγάλη, σοβαρή και σημαντική..
Εισηγούμαι , παράλληλα με την τιτάνια προσπάθειά μας να επιμορφώνουμε συνεχώς τους ιατρούς από την πρώτη μέρα των σπουδών τους μέχρι την τελευταία της άσκησης της ιατρικής τους, να απαιτήσουμε πια σε συνεργασία με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς από τους κυβερνώντες να εφαρμόσουν το ΓεΣY, που για δεκαετίες οραματιστήκαμε και στο οποίο καταλήξαμε με πολλή χρόνο και μόχθο, αφού πραγματικά δεν υπάρχει άλλος δρόμος.
Χωρίς την εφαρμογή του ΓεΣΥ που θα επιλύσει πολλά από τα σοβαρά χρονίζοντα και ολοένα διογκούμενα προβλήματα στο χώρο της υγείας, δεν πρόκειται να δούμε καλύτερες μέρες. Όλα τα άλλα ανακουφιστικά και παροδικά μέτρα είναι καλοδεχούμενα ,αλλά μέσα πάντα στο πλαίσιο του τελικού στόχου, που είναι εφαρμογή του ΓεΣΥ.
Θεωρώ ότι πάντοτε εκεί που υπάρχουν αποδεδειγμένες δικαστικά και μόνο δικαστικά ευθύνες πάσης φύσεως είτε αυτές είναι ποινικές είτε αστικές είτε πειθαρχικές εκ μέρους οποιουδήποτε και φυσικά και των ιατρών πρέπει να καταλογίζονται και να αποδίδονται.
Και αυτό διότι εμείς οι γιατροί πρέπει να είμαστε πρωτοπόροι και επικεφαλής στον δύσκολο αγώνα για την όσο το δυνατό μεγαλύτερη μείωση, αφού η απόλυτη αποφυγή των ιατρικών λαθών είναι όνειρο απατηλό.
Παράλληλα τονίζω για πολλοστή φορά και να είστε βέβαιοι ότι θα συνεχίσω να το κάνω απρόσκοπτα και αδιάκοπα μια ζωή, την οποία συνειδητά επέλεξα ενίοτε με κόστος να αφιερώσω στο δίκαιο και το ορθό, ότι παράλληλα με την παραδειγματική ,αποτρεπτική και κυρίως δίκαιη τιμωρία των ενοχών, οφείλουμε ως κοινωνία με επικεφαλής τον Παγκύπριο Ιατρικό Σύλλογο, να ζητήσουμε και να πετύχουμε αναβάθμιση του υφιστάμενου «συστήματος υγείας».
Και αυτό διότι αναντίρρητα η εφαρμογή ενός καθολικού κεντρικά ελεγχόμενου συστήματος υγείας, που θα αφορά και θα καλύπτει όλους τους πολίτες, με τη ισότιμη συμμετοχή όλων των ιατρών και όλων των νοσηλευτηρίων ,θα προσφέρει γρηγορότερη και πιο ποιοτική εξυπηρέτηση και φυσικά θα συμβάλει σε μεγάλο βαθμό στη μείωση των ιατρικών λαθών και της ιατρικής αμέλειας.
Τα σύγχρονα προηγμένα κράτη της Ευρώπης και όχι μόνο, ορθώς θεωρούν τη διάθεση πόρων για τη αναβάθμιση της υγείας επένδυση για το μέλλον και όχι σπατάλη. Τα οικονομικά και όχι μόνο οφέλη της οποιασδήποτε μελετημένης επένδυσης στην υγεία αποδεικνύονται χρήσιμα και επιβεβλημένα, αφού όχι μόνο την αποσβήνουν, αλλά αποδίδουν μακροπρόθεσμα κέρδος.
Η Παγκόσμια Τράπεζα χαρακτήρισε πρόσφατα την επένδυση στον τομέα της υγείας απαραίτητη και την υγεία την αποκάλεσε πλούτο, αφού κυρίως στις αναπτυσσόμενες χώρες που δεν έχουν επενδύσει αρκετά στην υγεία, αφού τη θεωρούν πολυτέλεια και όχι αγαθό πρώτιστης ανάγκης μαστίζονται, από ασθένειες και πληρώνουν πολύ περισσότερα να τις αντιμετωπίσουν παρά να προλάβουν.
Οι υγιείς εργαζόμενοι σε ένα προηγμένο αναπτυγμένο και ευνομούμενο κράτος με οργανωμένο και ελεγχόμενο κεντρικό σύγχρονο σύστημα υγείας, προσφέρουν πολύ περισσότερα και απαιτούν πολύ λιγότερα συγκριτικά με τους εργαζόμενους σε αναπτυσσόμενες χώρες, όπου οι αναρρωτικές άδειες διαρκούν πολύ περισσότερο, οι μέρες παραμονής στα νοσοκομεία επίσης και οργιάζει ελλείψει ελέγχου η επιβλαβής τόσο στην οικονομία όσο κυρίως στην υγεία φαρμακοφαγία. Επίσης σε αυτές στις χώρες λογικά νομοτελειακά και αναπόφευκτα τα ιατρικά λάθη είναι περισσότερα και η ιατρική αμέλεια πιο συχνή.
Θυμίζω για μια ακόμη φορά το αποτέλεσμα πολλών μελετών από πολλές χώρες :
Για τα ιατρικά λάθη η ευθύνη καταλογίζεται κατά 90% στο σύστημα και μόνο 10% στον ιατρό. Αυτό το καταγράφω για να δώσω το σωστό μήνυμα, ότι δηλαδή χρειαζόμαστε επειγόντως να βελτιώσουμε το υφιστάμενο « σύστημα υγείας» και όχι να μην αποδίδουμε στους ιατρούς το δικό τους μερίδιο ευθύνης για τα ιατρικά λάθη και την ιατρική αμέλεια.
Από την άλλη πλευρά δεν πρέπει ως κοινωνία να στοχοποιούμε και λιθοβολούμε τους ιατρούς που υποπίπτουν σε λάθος, αφού ποτέ δεν πρέπει να τους αντιμετωπίζουμε ως ασυνειδήτους κοινούς εγκληματίες του ποινικού δικαίου. Σας διαβεβαιώνω ότι ο πόνος, η θλίψη , η απόγνωση και η αγωνία του ιατρού που υποπίπτει σε λάθος που προκαλεί βλάβη σε ασθενή του, πολλές φορές δεν είναι σε λιγότερο βαθμό συγκριτικά με τον ασθενή ή τους συγγενείς σε περίπτωση πρόκλησης θανάτου.
Ως κατακλείδα του σημερινού μου άρθρου επέλεξα μια αγαπημένη μου τοποθέτηση που
διατύπωσε η Καθηγήτρια του Ποινικού Δικαίου και πρώην Πρόεδρος της Βουλής των
Ελλήνων, Άννα Μπενάκη – Ψαρούδα και μια του κ. Ιωάννη Κουτσελίνη, καθηγητή της Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας του Ιατρικού Τμήματος του Πανεπιστημίου Αθηνών :
- «Ποτέ ο ιατρός, για να βγει από το πολύ μεγάλο αυτό ηθικό δίλημμα, δεν θα πρέπει να φοβάται την κύρωση του νόμου, διότι,
Το Ποινικό Δίκαιο τιμωρεί εγκληματίες και όχι ευσυνείδητους επιστήμονες, που το επαγγελματικό τους καθήκον τους ενέπλεξε σ΄ ένα τραγικό δίλημμα».
- «Υπάρχει κακή και καλή ιατρική πρακτική, αλλά η χειρότερη κακοποίηση της ιατρικής επιστήμης γίνεται μέσα από τις ακροαματικές διαδικασίες των ποινικών δικαστηρίων. Έτσι στην πραγματικότητα, τα δικαστήρια μετατρέπονται σε ακαδημίες ιατρικών επιστημών, στις οποίες οι δικαστές-κριτές δεν έχουν (και οφείλουν να μην έχουν) ιατρικές γνώσεις, παρά τις προσωπικές εμπειρίες τους».
Δρ Βάσος Θ. Οικονόμου
Πρόεδρος Ιατρικού Συλλόγου Αμμοχώστου «ΓΑΛΗΝΟΣ»
Πρόεδρος Επιτροπής Δεοντολογίας Παγκύπριου Ιατρικού Συλλόγου
