Γαληνός

Ιατρικός Σύλλογος Αμμοχώστου

Εναλλακτική Ιατρική – Τσαρλατανισμός ή νέο ρεύμα της Ιατρικής;

by

 

«Εναλλακτική Ιατρική – Τσαρλατανισμός ή νέο ρεύμα της Ιατρικής» 

  Μια νέα δυναμική,άγνωστη, και όπως προκύπτει ανεξέλεγκτη «ιατρική» προκαλεί την παραδοσιακή κλασική ιατρική απειλώντας να μεταβάλλει την εικόνα του συστήματος παροχής υγείας.

Πρόκειται για τις περίφημες «εναλλακτικές θεραπείες» που ασκούνται από ένα ραγδαία αυξανόμενο αριθμό ιατρών αλλά και άλλων πάσης φύσεως αυτοδίδακτων μη ιατρών.

Οι αριθμοί που καταγράφουν τη νέα αυτή τάση αλλά και την γοητεία της είναι αμείλικτοι και επιβαρυντικοί για εκείνους που εξακολουθούν να αφήνουν χωρίς κανονιστικό πλαίσιο την εφαρμογή εναλλακτικών θεραπειών, επιτρέποντας να λειτουργούν αρκετοί μη καταρτισμένοι «ιατροί» και τσαρλατάνοι σε βάρος  αφελών ασθενών, που τους πουλούν  φύκια σε τιμή μεταξωτών κορδελών.

Ας επιχειρήσουμε όμως να «φωτογραφίσουμε» τις διαστάσεις του νέου φαινομένου και να αγγίξουμε το πρόβλημα.

  • Υπολογίζεται ότι περισσότεροι από 2 εκατ. ασθενείς στην Ελλάδα  έχουν περάσει από τα χέρια των γιατρών που εκπροσωπούν τα νέα αυτά ρεύματα θεραπείας.
  • Πάνω από 20 εκατ. Ευρωπαίοι το 1990 υποβλήθηκαν σε θεραπεία με βελονισμό και η ετήσια τάση είναι αυξητική. Οι γιατροί που εφαρμόζουν το βελονισμό είναι 62.000 στη Γηραιά Ήπειρο σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.
  • Στην Ελλάδα υπολογίζεται ότι εργάζονται 450 βελονιστές, ενώ από τα 9.000 φαρμακεία σε όλη την επικράτεια τουλάχιστον τα 1.000 διαθέτουν ομοιοπαθητικά φάρμακα. Αν και ο επίσημος Φαρμακευτικός Σύλλογος υπολογίζει ότι το 5% του συνόλου των πωλήσεων αφορά τα ομοιοπαθητικά σκευάσματα, οι υποστηρικτές της μεθόδου τις ανεβάζουν στο 10%.
  • Στις ΗΠΑ 10 με 15 εκατ. ασθενείς δαπανούν ετησίως 500 εκατ. δολάρια που καταλήγουν σε 4000 βελονιστές.

Μπροστά σ’ αυτή τη νέα τάση της ιατρικής (πολλοί την αποκαλούν μόδα), το κράτος δείχνει άλλη μια φορά ανίκανο να καθορίσει τους όρους του παιχνιδιού. Για να είμαστε όμως ειλικρινείς το κράτος για να μπορέσει να θέσει θεσμικά πλαίσια λειτουργίας των εναλλακτικών «ιατρών» και μη,δηλαδή να νομοθετήσει, αναμένει και καλά κάνει να εξηγήσουμε κυρίως εμείς οι ιατροί  τι είναι η εναλλακτική ιατρική,από πού ξεκινά και που καταλήγει,ποιες δυνατότητες και ποιες αδυναμίες έχει κοκ.Η πολιτεία αποδέχθηκε και ο νομοθέτης θεσμοθέτησε την μεταμόσχευση οργάνων,τότε μόνο και καλά έκανε,όταν εμείς οι ιατροί καθορίσαμε επιστημονικά και κατανοητά τους όρους  κώμα, κλινικός θάνατος, βιολογικός θάνατος και κυρίως τον όρο εγκεφαλικός θάνατος.Για τον ίδιο  λόγο ο νομοθέτης θα είναι σύντομα προβλέπω ελαστικός αν μπορέσουμε και δώσουμε ακόμη πιο σαφείς απαντήσεις στο θέμα της εφαρμογής της ευθανασίας,αφού φυσικά με αυστηρές ασφαλιστικές δικλίδες περιορίσει στο μέγιστο δυνατό βαθμό αν  όχι εξαλείψει την πιθανότητα κατάχρησης της εφαρμογής της.

Η ομοιοπαθητική και ο βελονισμός,για να μην αναφερθούμε σε άλλες λιγότερο γνωστές πρακτικές,ασκείται στην ουσία από ανειδίκευτους γιατρούς,αφού σε καμία ιατρική σχολή δεν υπάρχει αναγνωρισμένη σχετική ειδικότητα. Παρ’ ότι όμως δεν αναγνωρίζεται από τις ιατρικές μας σχολές ως επίσημη ιατρική επιστήμη,η ομοιοπαθητική διδάσκεται ως μάθημα στη Φαρμακευτική Σχολή Αθηνών.

Η εκπαίδευση αυτών των γιατρών έχει γίνει είτε στο εξωτερικό  είτε από δομές (σχολές-σεμινάρια) που οι ίδιοι οι θεραπευτές έχουν ιδρύσει.

Η μόνη επίσημη διασφάλιση που παρέχει το κράτος είναι ότι την ομοιοπαθητική και το βελονισμό μπορούν να εφαρμόζουν μόνο γιατροί. Στην πραγματικότητα όμως το μεγαλύτερο μέρος αυτών των θεραπευτών δεν έχει περάσει ούτε απ’ έξω από κάποιο πανεπιστημιακό ίδρυμα.

Η έλλειψη θεσμικού πλαισίου οδηγεί σε μια πρωτοφανή αναρχία και σε ένα μεγάλο «άλλοθι». «Εφόσον ο βελονισμός δεν είναι ειδικότητα της ιατρικής,δεν αντιποιούμαστε το ιατρικό επάγγελμα»,είπε ένας από τους γνωστούς βελονιστές της Αθήνας.

Στη  Ελλάδα όπου «κανείς είναι ότι δηλώσει» υπάρχουν ακόμη και σχολές, οι οποίες χωρίς να είναι εγκεκριμένες από επίσημη αρχή «διδάσκουν» ομοιοπαθητική και χορηγούν «διπλώματα», με τα οποία στη συνέχεια ασκείται το επάγγελμα.Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Ιπποκράτειος Σχολή Ομοιοπαθητικής,στην οποία με 6.500 ευρώ και 3 χρόνια φοίτησης, διδάσκεσαι ανατομία και φαρμακολογία από οδοντίατρο και παίρνεις δίπλωμα ομοιοπαθητικής που δεν εγκρίνεται όμως από το κράτος. Ωστόσο ασκείς το επάγγελμα, πληρώνεις εφορία, χωρίς κανένα εμπόδιο. Μια σχολή όμως που δέχεται τα πυρά της επίσημης ομοιοπαθητικής,αφού θεωρούν την ύπαρξή της προσβλητική για την επιστήμη τους.

Μέσα λοιπόν σε ένα γενικό χάος εκατοντάδες αυτοδίδακτοι ασκούν ιατρική, εφαρμόζουν θεραπείες και εισπράττουν αμοιβές όπως οι «συνάδελφοί» τους, απόφοιτοι ιατρικών

σχολών.  .

Οι αρμόδιες αρχές δεν ελέγχουν τίποτε.

Πρέπει σύντομα να δημιουργηθεί ένα επί τούτου επιστημονικό σώμα που να ελέγχει και δίνει  ειδική άδεια ασκήσεως επαγγέλματος και να   τηρείται ειδικό αρχείο στους Ιατρικούς Συλλόγους για να αρχειοθετούνται ονόματα και χώροι στους οποίους παρέχονται υπηρεσίες υγείας.Επίσης πρέπει να ορισθούν αυστηροί όροι εκπαίδευσης και συνεχούς ελέγχου της ποιότητας των προσφερόμενων υπηρεσιών.

Εδώ και αρκετά χρόνια προβληματιζόμαστε ποιες ιατρικές μέθοδοι είναι νόμιμες και ποιες όχι. Ποιος καθορίζει ποιοι μπορούν να ασκούν εναλλακτική ιατρική και υπό ποιες προϋποθέσεις.

Μέχρι σήμερα δεν έχουμε δώσει καμία σοβαρή απάντηση».

Oι κλασικοί ιατροί νομίζω δεν επιθυμούν να μονοπωλούν το θέμα της υγείας. Από την άλλη δικαιωματικά, νομικά και ηθικά θεωρούν τους εαυτούς τους ως τους κύριους φορείς της υγείας και της άσκησης της ιατρικής και λογικά αντιδρούν με πειθαρχικά μέτρα σε ενέργειες τσαρλατανισμού αν αυτές προέρχονται από συναδέλφους τους ,είτε  προβαίνοντας σε καταγγελίες  στην αστυνομία, όταν προέρχονται από επικίνδυνους αγύρτες.

Από την άλλη δεν πρέπει να παραμείνουμε εμείς οι ιατροί προσκολλημένοι σε στενά επιστημονικά κριτήρια,τα οποία έχουν καθιερωθεί  προ πολλών ετών και  ex cathedra  να αποφασίζουμε και να διατάζουμε,ως ένα οιονεί ιερατείο που αποφασίζει ποια γνώση αξίζει να υπάρχει και να εφαρμόζεται και ποια όχι.

Υπάρχει  η άποψη  ότι τα ομοιοπαθητικά φάρμακα είναι ακίνδυνα και κατά συνέπεια δεν χρειάζονται ειδικές εγκρίσεις από το Νόμο.

Ως θέμα αρχής όλα τα σκευάσματα πρέπει να ικανοποιούν τρεις παραμέτρους: ασφάλεια, αποτελεσματικότητα, ποιοτικό έλεγχο.

Πώς όμως ελέγχονται τα ομοιοπαθητικά φάρμακα όταν το περιεχόμενό τους δεν αναγράφεται επίσημα στη συσκευασία τους;

Άλλωστε δεν είναι αλήθεια ότι δεν βλάπτουν τα ομοιοπαθητικά φάρμακα. Στην ιατρική ισχύει ο χρυσός κανόνας ότι «τίποτε δεν βλάπτει και τίποτε δεν ωφελεί».Ισχύει ο επίσης χρυσός κανόνας  της σωστή χρήσης στη σωστή δόση,του σωστού σκευάσματος,τη σωστή χρονική στιγμή. Η σωστή χρήση των αντιβιοτικών και της κορτιζόνης σώζει ζωές την ίδια ώρα που η μη σωστή χρήση τους μπορεί να βλάψει ή ακόμη και να  απειλήσει ή σε ακραίες περιπτώσεις να στοιχίσει σε κάποιον και τη ζωή του.Ένα φάρμακο που είναι χρήσιμο και θεραπευτικό για ένα ασθενή μπορεί να μην είναι χρήσιμο ή ακόμη μπορεί να είναι  και επικίνδυνο για ένα άλλο ασθενή με την ίδια ασθένεια. Ο μόνος που δικαιωματικά, ηθικά και φυσικά νομικά που μπορεί να ζυγίσει τα δεδομένα με την επιστημονική του γνώση που απέκτησε μετά από πολλών χρόνων σπουδών και μελέτης  και να αποφασίσει πιο,πότε και πώς πρέπει να πάρει ένα φάρμακο ένας ασθενής είναι ο ΙΑΤΡΟΣ και μόνο ο ΙΑΤΡΟΣ. Ο ιατρός  που είναι εγγεγραμμένος στο μητρώο ιατρών Κύπρου και τον Παγκύπριο Ιατρικό Σύλλογο και έχει σχετική άδεια άσκησης του ιατρικού επαγγέλματος.Η εγγραφή του στο μητρώο και στον Παγκύπριο Ιατρικό Σύλλογο εξυπακούει αυτόματα ότι οφείλει να σέβεται και να τηρεί τους περί  Ιατρών Νόμους και φυσικά τους Κανονισμούς Ιατρικής Επαγγελματικής Δεοντολογίας.

Τα ομοιοπαθητικά φάρμακα δεν καλύπτονται απ’ όλα σχεδόν τα ταμεία ούτε οι επισκέψεις σε ομοιοπαθητικούς.Αντιθέτως ο βελονισμός εφαρμόζεται σε ασθενείς για την καταπολέμηση του πόνου επιλεκτικά από γιατρούς σε μεγάλα δημόσια νοσηλευτικά ιδρύματα,ενώ κάποια ταμεία καλύπτουν μερικώς ή πλήρως τη δαπάνη του βελονισμού εφόσον εφαρμόζεται από ιατρούς.

Πολλά ύποπτα προϊόντα που λανσάρονται σαν πανάκεια ή σαν φάρμακα για σοβαρές ασθένειες όπως ο καρκίνος, η καρδιοπάθεια, οι νεφροπάθειες, οι πνευμονοπάθειες κοκ, διαφημίζονται με ακαταλαβίστικη επιστημονική ορολογία και διαστρεβλώνοντας ή παραχαράζοντας επιστημονικές μελέτες και ιατρικά δεδομένα.

Είμαστε συχνά μάρτυρες του γεγονότος, να διαφημίζεται  το «φάρμακο» της εναλλακτικής ιατρικής σαν μια γρήγορη και αποτελεσματική πανάκεια για ένα μεγάλο εύρος παθήσεων, με ένα τρόπο που σαφώς παραβιάζει τον «Περί Φαρμάκων ανθρώπινης χρήσης»  Νόμο της Κυπριακής Δημοκρατίας.

  • Οι διαφημιστές του χρησιμοποιούν λέξεις όπως “επιστημονικό επίτευγμα”, “θαυματουργή θεραπεία”, “αποκλειστικό προϊόν”, “μυστικό συστατικό” ή “αρχαίο γιατρικό”
  • Το κείμενο είναι γραμμένο σε “ιατρικοφανή” -εντυπωσιακή- ορολογία για να καλύψει την έλλειψη πραγματικής επιστήμης
  • Οι διαφημιστές ισχυρίζονται πως η κυβέρνηση, το ιατρικό κατεστημένο ή οι επιστήμονες ερευνητές και τις φαρμακευτικές εταιρίες έχουν συνωμοτήσει για να “πνίξουν” το προϊόν.
  • Η διαφήμιση συμπεριλαμβάνει μη καταγεγραμμένες και διαπιστωμένες περιπτώσεις ασθενών με εντυπωσιακά αποτελέσματα.
  • Το προϊόν διαφημίζεται ως να διατίθεται αποκλειστικά και μόνο από μια πηγή.

Οφείλει η πολιτεία να επέμβει και να βάλει σε τάξη αυτό το ανεξέλεγκτο αλαλούμ; Αν διαβάσει κανείς το πιο κάτω άρθρο που δημοσιεύτηκε σε Αγγλικό ιατρικό περιοδικό θα απαντήσει καταφατικά.

Κρυφοί Κίνδυνοι των Εναλλακτικών Θεραπειών (21 Δεκεμβρίου 1998)

Προβλήματα που μπορούν να αποβούν μοιραία έχουν προκληθεί από θεραπείες όπως ο βελονισμός,η ομοιοπαθητική και η χειροπρακτική. Μολύνσεις Ηπατίτιδας Β,νευρικές βλάβες,αλλεργικές αντιδράσεις και καθυστερημένη διάγνωση καρκίνων έχουν αναφερθεί από ιατρούς στους ερευνητές του Τμήματος Συμπληρωματικής Ιατρικής του Πανεπιστημίου Exeter. Ζητά πιο σφιχτό έλεγχο σε εναλλακτικές θεραπείες που δεν έχουν ελεγχθεί κανονικά, οι περισσότερες απ’ τις οποίες ασκούνται χωρίς καμία επίβλεψη.

Το ένα δέκατο των 686 ιατρών ανέφεραν σοβαρές παρενέργειες που υποπτεύονται πως έχουν προκληθεί από συμπληρωματικές θεραπείες. Το επιπλέον ένα τρίτο ανέφερε μη σοβαρές παρενέργειες όπως η άστοχη αντιμετώπιση των παθήσεων. Το μισό περίπου των σοβαρών παρενεργειών, που περιλαμβάνουν νευρικές βλάβες, συμπίεση του νωτιαίου μυελού και επιδείνωση της υπάρχουσας κατάστασης, είναι αποτέλεσμα των “χειρισμών” της σπονδυλικής στήλης, συνήθως λόγω χειροπρακτικών ή οστεοπαθητικών τεχνικών, σύμφωνα με μια έρευνα που δημοσιεύθηκε στο International Journal of Risk and Safety in Medicine. Ο βελονισμός κατηγορήθηκε για δυο μολύνσεις Ηπατίτιδας Β και μια σφηνωμένη σπασμένη βελόνα, η αρωματοθεραπεία προκάλεσε αλλεργικές αντιδράσεις και η υπνοθεραπεία είχε ως αποτέλεσμα ένας ασθενής να βιώσει ισχυρές παραισθήσεις.

Η ομοιοπαθητική κατηγορήθηκε για τουλάχιστον ένα θάνατο από πνευμονία που θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί, καθώς και για καθυστέρηση διάγνωσης καρκίνου αλλά και εισαγωγή ασθματικών σε νοσοκομεία αφού τους ειπώθηκε να σταματήσουν την κανονική τους φαρμακευτική αγωγή.”

Το New England Journal of Medicine ανέφερε τον Ιανουάριο το 1993 μια μελέτη που δείχνει ότι περίπου το ένα τρίτο των Αμερικανών ενηλίκων κατέφυγαν σε κάποια μορφή ανορθόδοξης θεραπείας κατά τον προηγούμενο χρόνο. Γιατί είναι τόσο δημοφιλής η Εναλλακτική Ιατρική; Υπάρχουν αρκετοί λόγοι:

  • Τα φάρμακα και το χειρουργείο δεν είναι μέρος της εναλλακτικής ιατρικής.Ο φόβος του χειρουργείου και των παρενεργειών των φαρμάκων απομακρύνουν πολλούς ανθρώπους από τη συμβατική ιατρική. Η εναλλακτική ιατρική  είναι ελκυστική γιατί δεν προσφέρει αυτούς τους εκφοβιστικούς τύπους θεραπειών.
  • Η επιλεκτική κρίση και η πόλωση επιβεβαίωσης μπορούν εύκολα να κάνουν κάποιον να εστιάσει σε περιπτώσεις χειρουργών που ακρωτηριάζουν το λάθος πόδι, αφαιρούν από λάθος υγιή ιστό, ή σκοτώνουν έναν ασθενή χορηγώντας του πολύ αναισθητικό ή ακτινοβολία. Πολλοί άνθρωποι αγνοούν τα εκατομμύρια των ασθενών που βρίσκονται σήμερα μαζί μας υγιείς λόγω των εγχειρήσεων και των φαρμάκων. Αντί αυτού εστιάζουν σε περιπτώσεις ασθενών που πέθαναν μετά από ένα χειρουργείο “ρουτίνας”, που έμειναν μόνιμα ανάπηροι λόγω μιας ανεπιθύμητης  παρενέργειας ενός φαρμάκου ή που δολοφονήθηκαν από μια διαταραγμένη νοσοκόμα που θεωρούσε τον εαυτό της σαν έναν αυτόκλητο “φονιά του ελέους”.

    Ο φόβος και ο σκεπτικισμός σχετικά με τις φαρμακευτικές αγωγές, την εισαγωγή σε νοσοκομεία και τα χειρουργεία,δεν είναι και αβάσιμος. Κάποιο κακό προκαλείται από λανθασμένες αγωγές και κάποιο είναι το τραγικό αλλά αναπόφευκτο αποτέλεσμα απρόβλεπτων αντιδράσεων από φάρμακα. Επειδή μπορεί να ανακύψουν και νομικές ευθύνες, οι γιατροί και τα νοσοκομεία συχνά είναι φειδωλοί για τις λεπτομέρειες του θανάτου ενός ασθενούς που μπορεί να ευθύνονται και αυτοί. Η εμπιστοσύνη στην ιατρική διαβρώνεται δυστυχώς και από τον αρνητικό ρόλο μερικών εκπροσώπων των ΜΜΕ που αποκλειστικό στόχο έχουν να πουλήσουν όσο πιο ακριβά γίνεται μιαν συνταρακτική είδηση.
    Από την άλλη, ο κίνδυνος να προκληθεί ζημιά από έναν “εναλλακτικό” ιατρό όπως π.χ. έναν ομοιοπαθητικό, είναι αμελητέος σε σχέση με τον κίνδυνο να προκληθεί ζημιά από έναν συμβατικό ιατρό που χορηγεί ισχυρά φάρμακα και εκτελεί επικίνδυνες εγχειρήσεις. Και αυτό λόγω του ότι ο ομοιοπαθητικός δεν παρεμβαίνει με οποιονδήποτε σημαντικό τρόπο. Οι δόσεις που χορηγούν είναι απίθανο να έχουν οποιαδήποτε επίδραση σε κανένα. Ο ομοιοπαθητικός δεν είναι πιθανό να σκοτώσει κάποιον κατά λάθος. Οι “εναλλακτικές” θεραπείες ουσιαστικά είναι μη παρεμβατικές και μη αιματηρές θεραπείες. Το κακό που προκαλείται στους ασθενείς δεν οφείλεται στην παρέμβαση τους αλλά στο ότι δεν λαμβάνουν την απαραίτητη θεραπεία (φάρμακα ή χειρουργείο) που θα καλυτέρευε την υγεία τους και θα αύξανε το προσδόκιμο ζωής τους.

Αν και είναι αλήθεια πως η συμβατική ιατρική δεν είναι χωρίς κινδύνους -ακόμη και μοιραίους κινδύνους- είναι παράλογο να την απορρίψουμε βάσει αυτών. Οι λογικοί άνθρωποι δεν μπορούν να παραβλέψουν τους διαβητικούς που είναι ζωντανοί λόγω των φαρμάκων τους, ή τα εκατομμύρια των ανθρώπων που χρωστούν τη ζωή τους στα εμβόλια ενάντια σε θανατηφόρες ή βαρύτατες ασθένειες. Δεν μπορούμε να παραβλέψουμε τα εκατομμύρια των οποίων ο πόνος έφυγε χάρη σε εγχειρήσεις, ή αυτούς που οφείλουν την ύπαρξη τους σε επιτυχείς θεραπείες που περιλαμβάνουν φάρμακα και χειρουργεία.

  • Δεν μπορούμε να αγνοήσουμε τη αύξηση του ορίου ηλικίας λόγω της σωστής χρήσης των αντιβιοτικών από την ημέρα της ανακάλυψης της πενικιλίνης.

Μια λογική απόκριση στους πολύ πραγματικούς κινδύνους των θεραπειών της συμβατικής ιατρικής είναι το να δει κανείς με μεγαλύτερη υπευθυνότητα την δική του θεραπεία. Ένας λογικός ασθενής δεν μπορεί να έχει τυφλή εμπιστοσύνη στον γιατρό του, άσχετα με το πόσο “θεϊκός” φαίνεται ή προσπαθεί να φαίνεται ο γιατρός. Πρέπει να μαθαίνουμε περισσότερα για τα φάρμακα που μας χορηγούνται. Πρέπει να συμμετέχουμε περισσότερο στην θεραπεία μας, που σημαίνει ότι πρέπει να ρωτάμε περισσότερες ερωτήσεις και να μην υποθέτουμε τίποτα. Δεν πρέπει να προϋποθέτουμε ότι το χάπι που μας δίνει μια νοσοκόμα είναι και το χάπι που έχει συνταγογραφήσει ο γιατρός (απλά ρωτήστε “Τι είναι αυτό το χάπι;”. Οφείλετε να γνωρίζετε αν πρέπει να το πάρετε ή όχι). Πρέπει να αναζητούμε δεύτερη και τρίτη γνώμη, κάτι που δεν σημαίνει όμως πως πρέπει να ψάχνουμε ένα γιατρό που θα μας πει αυτό που θέλουμε ν’ ακούσουμε. Σημαίνει να κάνετε έρευνα. Διαβάστε για την ασθένεια σας και τις προβλεπόμενες θεραπείες. Ποτέ δεν μπορούμε να εξαλείψουμε εξ’ ολοκλήρου τον κίνδυνο όταν εμπλέκονται άνθρωποι, ατελείς και επιδεκτικοί σε σφάλματα καθώς είμαστε.Μπορούμε και πρέπει όμως να μειώσουμε τον κίνδυνο με το να είμαστε πιο υπεύθυνοι και λιγότερο παθητικοί για την περίθαλψη μας. Κάποια πίστη στο υγειονομικό προσωπικό είναι απαραίτητη, όχι όμως μια τυφλή πίστη.Ίσως να χρειαστείτε να κάνετε εγχείρηση αφαίρεσης κάποιου μέλους ή διάνοιξη μιας αρτηρίας, πρέπει όμως να σιγουρευτείτε πως ο χειρουργός δεν νομίζει ότι πρέπει να σας αφαιρέσει τη χολή. Το παιδί που έπρεπε να ακρωτηριαστεί το ένα του πόδι και που έγραψε στο άλλο με μεγάλα γράμματα “ΟΧΙ ΑΥΤΟ” μπορεί να προκάλεσε την ευθυμία στο προσωπικό του νοσοκομείου.Μπορούμε να θαυμάσουμε το χιούμορ του παιδιού, αλλά είναι η έλλειψη τυφλής πίστης που είναι πιο αξιοθαύμαστη για ένα σκεπτικιστή.

Η συμβατική ιατρική συχνά αποτυγχάνει να εντοπίσει την αιτία μιας ασθένειας.
Αυτό βέβαια ισχύει και για την εναλλακτική ιατρική. Όμως, οι συμβατικοί ιατροί είναι λιγότερο πιθανό να δώσουν φρούδες ελπίδες όταν η θεραπεία  τους αποτυγχάνει. Αντίθετα, οι εναλλακτικοί «ιατροί» συχνά ενθαρρύνουν τους ασθενείς τους να έχουν ελπίδες ακόμα και όταν η κατάσταση είναι απέλπιδα.

Για να μην νομίζουμε ότι είμαστε η μόνο χώρα που αντιμετωπίζουμε το πρόβλημα σε μια πολιτεία των ΗΠΑ μια  τηλεοπτική παρουσιάστρια ειδήσεων απέρριψε σαν λύση για τον καρκίνο του μαστού της την χημειοθεραπεία και προτίμησε την εναλλακτική θεραπεία. Ακολούθησε μια αυστηρή θεραπεία 13 ωρών την ημέρα,που συμπεριελάμβανε δίαιτα (πράσινα λαχανικά και πράσινοι χυμοί), άσκηση και κλύσματα,καφέ (4 την ημέρα) και άλλες μη τεκμηριωμένες επιστημονικά «θεραπευτικές» μεθόδους. Η μητέρα της είχε προσβληθεί από καρκίνο του μαστού δυο φορές και υποβλήθηκε σε μαστεκτομή και χημειοθεραπεία. Γνώριζε τους κινδύνους της χημειοθεραπείας και τις επιδράσεις της εγχείρησης στήθους. Η εναλλακτική ιατρική της έδωσε εκείνο που της έλειπε. Της έδωσε ελπίδα. Όταν έγινε σαφές ότι η θεραπεία ήταν αναποτελεσματική, η ασθενής συμφώνησε να αρχίσει χημειοθεραπεία. Πέθανε τέσσερις μήνες αργότερα, στις 20 Μαρτίου του 1999, στην ηλικία των 39 ετών, μετά από μια μάχη με τον καρκίνο που κράτησε δυόμιση χρόνια. Θα μπορούσε να την είχε σώσει η χημειοθεραπεία αν είχε υποβληθεί νωρίτερα σ’ αυτή; Ίσως. Μπορεί οι πιθανότητες να ήταν εις βάρος της, όμως αυτή η πολύ μικρή ελπίδα που προσέφερε η επιστήμη ήταν τουλάχιστον μια πραγματική ελπίδα. Η ελπίδα που προσέφερε η θεραπεία της εναλλακτικής ιατρικής ήταν ολότελα ψεύτικη.

Η εναλλακτική ιατρική συχνά χρησιμοποιεί “φυσικά” φάρμακα.Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν πως αν κάτι είναι φυσικό, τότε είναι απαραίτητα καλύτερο και ασφαλέστερο σε σχέση με κάτι που είναι τεχνητό (όπως τα φάρμακα).

Μόνο και μόνο επειδή κάτι είναι φυσικό, δεν σημαίνει πως είναι καλό, ασφαλές και υγιεινό.Υπάρχουν πολλές φυσικές ουσίες που είναι άκρως επικίνδυνες και επιβλαβείς. Όπως επίσης υπάρχουν και πολλά φυσικά προϊόντα που είναι αναποτελεσματικά ή χωρίς καμία αξία για την υγεία και την μακροζωία κάποιου.

Η εναλλακτική ιατρική  συχνά είναι φθηνότερη από την συμβατική ιατρική. Το γεγονός αυτό έχει καταστήσει τις “εναλλακτικές” θεραπείες ελκυστικές σε διάφορους οργανισμούς υγείας και ασφαλιστικές εταιρίες, καθώς και οι δυο αρχίζουν να συνειδητοποιούν πως οι “εναλλακτικές” θεραπείες είναι φθηνότερες και συνεπώς πιο συμφέρουσες.

Αν οι “εναλλακτικές” θεραπείες ήταν όντως εναλλακτικές τότε δεν θα είχε κανένα νόημα να πληρώνουμε περισσότερα για το ίδιο θεραπευτικό αποτέλεσμα. Όμως, οι περισσότερες λεγόμενες “εναλλακτικές” θεραπείες δεν είναι πραγματικά εναλλακτικές. Δεν είναι εξίσου αποτελεσματικές θεραπείες. Συνεπώς το γεγονός ότι είναι φθηνότερες είναι ασήμαντο.

Η εναλλακτική ιατρική συχνά προστατεύεται από κυβερνήσεις, οι οποίες αδειοδοτούν και ρυθμίζουν την άσκηση των “εναλλακτικών” θεραπειών ή ακόμα και προστατεύουν τους “εναλλακτικούς” ιατρούς από επιθέσεις του ιατρικού κατεστημένου
Οι χειροπράκτες για παράδειγμα,κέρδισαν μια μεγάλη δίκη ενάντια στον Αμερικανικό Ιατρικό Σύλλογο.Ένας ομοσπονδιακός δικαστής εμπόδισε μόνιμα τον Αμερικανικό Ιατρικό Σύλλογο  από το να “δυσχεραίνει την άσκηση της χειροπρακτικής”.Το να ρυθμίζεται από την κυβέρνηση,να είναι αδειοδοτημένη, ελεγχόμενη και προστατευμένη, κάνει την εναλλακτική ιατρική  να φαίνεται ότι είναι και αναγνωρισμένη.Στην πραγματικότητα όμως τα παραπάνω στοχεύουν στην προστασία του κοινού από την απάτη και τον τσαρλατανισμό.

Πολλοί συμβατικοί ιατροί πρώτα φροντίζουν για την αρρώστια και μετά για το άτομο.

Οι “εναλλακτικοί” ιατροί είναι συχνά “ολιστικοί”,ισχυριζόμενοι ότι φροντίζουν τα πάντα : το νου,το σώμα και την ψυχή του ασθενούς.Πολλοί άνθρωποι έλκονται από τους μεταφυσικούς και πνευματικούς συσχετισμούς που κάνουν οι “εναλλακτικοί” ιατροί.Πολλοί ασθενείς της εναλλακτικής ιατρικής  ισχυρίζονται πως οι “θεραπευτές”τους,τους αντιμετωπίζουν σαν άτομα και φαίνονται να ενδιαφέρονται γι’ αυτούς, ενώ οι συμβατικοί ιατροί φαίνεται να μην διαθέτουν “στοργικούς            τρόπους”.
Οι συμβατικοί ιατροί δουλεύουν συχνά μέσα σε μεγάλα νοσοκομεία ή κέντρα υγείας και φροντίζουν για τις ανάγκες εκατοντάδων ή χιλιάδων ασθενών. Οι “εναλλακτικοί” ιατροί από την άλλη, συχνά δουλεύουν από το σπίτι τους, τα γραφεία τους ή από μικρές κλινικές και βλέπουν πολύ λιγότερους ασθενείς. Και το σημαντικότερο,αυτοί που προστρέχουν για βοήθεια στους συμβατικούς ιατρούς συνήθως δεν ενδιαφέρονται για τα προσωπικά,θρησκευτικά, μεταφυσικά ή πνευματικά πιστεύω τους. Αυτοί που αναζητούν “εναλλακτικές” μεθόδους συνήθως έλκονται από την προσωπικότητα και την κοσμοθεωρία του γιατρού.Για παράδειγμα,ένα άτομο με διαβήτη που πάει σε έναν ενδοκρινολόγο,πιθανότατα να μην ενδιαφέρεται για το αν ο γιατρός του πιστεύει σε μεταφυσικές ή πνευματικές ιδέες.Είναι άσχετο το αν πιστεύει ο γιατρός στον Θεό ή στην ψυχή. Αυτό που έχει σημασία είναι οι γνώσεις και η εμπειρία του γιατρού πάνω στην ασθένεια. Αν ο γιατρός είναι ευγενικός και κοντά στον ασθενή,ακόμα καλύτερα.Ένας ψυχρός και αδιάφορος “εναλλακτικός” ιατρός δεν θα έχει πολύ πελατεία. Ένας ψυχρός και αδιάφορος συμβατικός ιατρός θα έχει ουρά ασθενών να περιμένουν για θεραπεία αν αυτός είναι άριστος ιατρός.

Πολλοί άνθρωποι προφανώς δεν καταλαβαίνουν ότι η ιατρική έχει το ίδιο μειονεκτήμα όπως και οποιαδήποτε άλλη ανθρώπινη γνώση: είναι επιδεκτική στο σφάλμα. Είναι επίσης επιδεκτική στη διόρθωση.

Συστήματα σκέψης που είναι εγγενώς μεταφυσικά δεν μπορούν να ελεγχθούν από την εμπειρία οπότε και δεν μπορούν να αποδειχθούν εσφαλμένα. Συνεπώς, όταν καθιερωθούν έχουν την τάση να ακολουθούνται δογματικά και να παραμένουν αμετάβλητα. Ο μόνος τρόπος για ν’ αλλάξεις ένα δόγμα είναι με το να γίνεις αιρετικός και να φτιάξεις το δικό σου αντι-δόγμα. Όταν η επιστημονική ιατρική σφάλλει,σφάλλει με ένα τρόπο που μπορεί να διορθωθεί.Θεραπείες και πρακτικές που είναι αναποτελεσματικές ή επιβλαβείς,τελικά απορρίπτονται.

Οι “εναλλακτικές” θεραπείες και πρακτικές συχνά βασίζονται πάνω στην πίστη μεταφυσικών φαινομένων και αδυνατούν να  εξηγήσουν την αποτυχία ή την αναποτελεσματικότητα.Στην επιστημονική ιατρική υπάρχει διαφωνία και «αντιπαράθεση», σφάλματα και επιχειρήματα, πειράματα και μελέτες. Οι ιατρικές αποφάσεις θα λαμβάνονται από ανθρώπους με  δυνατότητες αλλά και αδυναμίες. Κάποιες από αυτές τις αποφάσεις θα είναι κακές και  με την πάροδο του χρόνου ως τέτοιες θα απορριφθούν και θα αντικατασταθούν από καινούργιες. Η ιατρική θα μεγαλώσει, θα προοδεύσει, θα αλλάξει δραματικά. Η ομοιοπαθητική,η ιριδολογία,η ρεφλεξολογία,η αρωματοθεραπεία, το θεραπευτικό άγγιγμα κλπ δεν θ’ αλλάξουν κατά οποιονδήποτε σημαντικό και θεμελιώδη τρόπο.Οι ιατροί τους δεν αντιπαρατίθενται μεταξύ τους,όπως απαιτεί η επιστημονική ιατρική. Αντ’ αυτού,οι εναλλακτικοί «ιατροί»δεν κάνουν τίποτε άλλο από το να υποστηρίζουν αλλήλους.

Οι εναλλακτικές θεραπείες επικαλούνται τη μαγική σκέψη.

Ιδέες με πενιχρή επιστημονική υποστήριξη, όπως αυτή της συμπαθητικής μαγείας,είναι δημοφιλείς ανάμεσα στους εναλλακτικούς «ιατρούς» και στους πελάτες τους. Η συμβατική ιατρική απορρίπτεται από μερικούς γιατί δεν είναι μαγική. Αν και η συμβατική ιατρική φαίνεται μερικές φορές να κάνει θαύματα, τα θαύματα αυτά βασίζονται στην επιστήμη και όχι στην πίστη.

Ο κύριος λόγος όμως που άνθρωποι προστρέχουν στην εναλλακτική ιατρική  είναι γιατί πιστεύουν ότι “δουλεύει”. Δηλαδή νιώθουν καλύτερα,πιο υγιείς, αναζωογονημένοι. Γιατί βρίσκουν,έτσι νομίζουν,τη χαμένη ελπίδα για υγεία και ζωή.

Ο προβαλλόμενος ισχυρισμός ότι  η εναλλακτική ιατρική “δουλεύει”  αφού είναι  ότι είναι ευχαριστημένοι οι πελάτες , δεν είναι αρκετό για να πειστεί ένας λογικός άνθρωπος ότι  πράγματι δουλεύει. Εδώ υπεισέρχεται η πλάνη. Για πολλούς εναλλακτικούς «ιατρούς», το ότι έχουν ικανοποιημένους πελάτες, είναι αρκετό για να αποδείξουν ότι είναι πραγματικοί θεραπευτές. Σε πολλές όμως περιπτώσεις, η κατάσταση ενός ατόμου θα είχε καλυτερεύσει ακόμα και αν δεν έκανε τίποτα. Αλλά μιας και η βελτίωση ήλθε μετά τη θεραπεία, τότε θεωρείται ότι επήλθε λόγω της θεραπείας (η post hoc συλλογιστική και η πλάνη της παλινδρόμησης). Σε πολλές περιπτώσεις, η επιτυχία οφείλεται στο φαινόμενο Placebo. Σε κάποιες περιπτώσεις η συμβατική θεραπεία προκαλεί περισσότερο κακό παρά καλό και η βελτίωση που νιώθει κάποιος οφείλεται στο ότι σταματάει τη συμβατική θεραπεία και όχι στο ότι αρχίζει την εναλλακτική – (ένας λόγος για τον οποίο οι πνευματικοί θεραπευτές είχαν μεγαλύτερα ποσοστά επιτυχίας από τους συμβατικούς ιατρούς σε αρκετά προηγούμενες εποχές στα πεδία των μαχών, είναι γιατί οι συμβατικοί ιατροί συχνά έκαναν άθελά τους φυσικά κακό στους τραυματίες ,πχ τους μόλυναν όταν τους φρόντιζαν. Οι πνευματικοί θεραπευτές που δεν έκαναν τίποτα στην πληγή,δεν μόλυναν τον ασθενή.

Σε πολλές περιπτώσεις, η ίαση οφειλόταν στο συμβατικό φάρμακο που λάμβανε ο ασθενής μαζί με την εναλλακτική θεραπεία,αλλά τα εύσημα πήγαιναν στην εναλλακτική θεραπεία.Επίσης,πολλές λεγόμενες θεραπείες δεν είναι καν θεραπείες κατά οποιονδήποτε αντικειμενικό τρόπο.Ο ασθενής είχε λάθος διάγνωση εξ αρχής οπότε και δεν έλαβε χώρο καμία θεραπεία. Ακόμα, ο ασθενής συχνά αναφέρει ότι “νιώθει καλύτερα” και αυτό λαμβάνεται σαν απόδειξη του ότι η θεραπεία δουλεύει. Όμως, οι  υποκειμενικές ψυχολογικές επιπτώσεις της θεραπείας δεν είναι το ίδιο με την αντικειμενική βελτίωση.Ο ασθενής μπορεί να νιώθει πολύ χειρότερα αλλά στην πραγματικότητα να καλυτερεύει. Αντίθετα, μπορεί να νιώθει καλύτερα αλλά να χειροτερεύει.

Τέλος,πολλοί συνήγοροι της εναλλακτικής ιατρικής αρνούνται να παραδεχτούν την αποτυχία.

Όταν ο κωμικός Pat Paulsen πέθανε καθώς λάμβανε μια εναλλακτική θεραπεία για τον καρκίνο στην Τιχουάνα του Μεξικό,η κόρη του δεν δέχτηκε πως η θεραπεία ήταν ανώφελη. Αντίθετα, πίστευε πως ο μόνος λόγος που πέθανε ο πατέρας της ήταν γιατί δεν είχε αρχίσει νωρίτερα την εναλλακτική θεραπεία. Τέτοια πίστη είναι κοινή ανάμεσα σ’ αυτούς που είναι απελπισμένοι και ευάλωτοι, χαρακτηριστικά τα οποία είναι κοινά σ’ αυτούς που αναζητούν εναλλακτικές θεραπείες.

 

Τελικά  η απουσία  θεσμικού πλαισίου λειτουργίας και ελέγχου της εναλλακτικής ιατρικής  δημιουργεί προβλήματα σε όλους. Αυτοί που ασκούν εναλλακτικές θεραπείες διαμαρτύρονται για την έλλειψη κρατικής αναγνώρισης που τους «υπονομεύει επιστημονικά». Από την άλλη την ίδια ώρα οι παραδοσιακοί γιατροί κατηγορούν τις αρχές ότι αφήνουν ανεξέλεγκτο έναν μεγάλο τομέα παροχής ιατρικών υπηρεσιών, όπου άσχετοι κερδοσκοπούν εις βάρος των ασθενών.

Οι μέθοδοι  που χρησιμοποιεί η εναλλακτική ιατρική  :

17 Ιουλίου 2008

Δρ Βάσος Θ. Οικονόμου

Πρόεδρος Επιτροπής Δεοντολογίας

Παγκύπριου Ιατρικού Συλλόγου

 

Την πιο πάνω μελέτη την οποία   ονόμασα

«Εναλλακτική Ιατρική – Τσαρλατανισμός ή νέο ρεύμα της Ιατρικής»  την έγραψα όταν είχαμε την πρώτη επαφή με τους εκπροσώπους του Παγκύπριου Συνδέσμου Εναλλακτικής Θεραπευτικής.

Είναι φανερό από τις πιο πάνω θέσεις μου ότι διακατέχομαι και ισχυρίζομαι δικαιολογημένα από αμφιβολίες κατά πόσον θα καταφέρουμε να βρούμε τη χρυσή τομή και να καθορίσουμε τα  όρια  μέσα στα οποία σε ένα θεσμοθετημένο πλαίσιο θα μπορούσαμε να συνεργαστούμε.

Είναι απόλυτα δικαιολογημένο να θέτουμε κόκκινες γραμμές  και να ζητούμε ασφαλιστικές δικλείδες για τη λειτουργία των ομάδων αυτών που ασχολούνται με  τη διάγνωση και τη  θεραπεία και κατά συνέπεια με  τους ασθενείς.

Είμαστε απόλυτα δικαιολογημένοι να αισθανόμαστε υπόλογοι έναντι ενός σεβαστού αριθμού,πέραν των 2000 ιατρών και πρέπει να είμαστε σίγουροι στον μέγιστο δυνατό  βαθμό,ότι δε θα δημιουργήσουμε με επιπόλαιες αποφάσεις μας μελλοντικά προβλήματα στην άσκηση  της ιατρικής στην Κύπρο.

Παρά τους ενδοιασμούς αυτούς προχωρήσαμε σε συναντήσεις μαζί τους και στην τελευταία στο Υπουργείο Υγείας στις 30 Οκτωβρίου 2008,γιατί δεν επιθυμούσαμε να δώσουμε εκ προοιμίου την  εικόνα αδιάλλακτων και ασυμβίβαστων ατόμων.

Στην κοινή  συνάντηση ενημερωθήκαμε από τους αρμόδιους εκπροσώπους  του Υπουργείου ότι αν και εφόσον συμφωνήσουμε και καταλήξουμε τότε θα προχωρήσουν στη διαδικασία της προώθησης νομοσχεδίου στην εισαγγελία για να ακολουθήσει το δρόμο προς τη βουλή.Έγινε απόλυτα εκ μέρους τους σαφές ότι δεν πρόκειται να αναμειχθούν στις διαπραγματεύσεις ούτε επιθυμούν να έχουν διαιτητικό ρόλο μέχρι να καταλήξουμε – αν καταλήξουμε –  μεταξύ μας.

Από τις μέχρι τώρα επαφές που είχαμε δεν μπορώ να ισχυριστώ ότι απαντήθηκαν κάποια σημαντικά ερωτήματα,που άνετα μπορώ να χαρακτηρίσω ως κόκκινες γραμμές αναφορικά με  μια πιθανή συμφωνία.

Αντίθετα τολμώ να ισχυριστώ ότι μου έδωσαν την εικόνα  της σύγχυσης  και μιας ανεξέλεγκτης κατάστασης και δεν πείστηκα ότι μπορούν  να ελέγξουν τα μέλη τους σε περίπτωση παρατυπίας ή και παρανομίας.

Όταν εμείς οι ιατροί με παράδοση πολλών χρόνων άσκησης της ιατρικής και με 62 άρθρα της Ιατρικής  Επαγγελματικής Δεοντολογίας δεν μπορούμε να ελέγξουμε τον τσαρλατανισμό  εκ μέρους ιατρών σε βαθμό που θα με ικανοποιούσε τουλάχιστο εμένα,έχω ισχυρές αμφιβολίες  ότι δεν θα  μπορέσουν να ελέγξουν τα μέλη τους οι εναλλακτικοί θεραπευτές χωρίς δεοντολογία.

Είναι γνωστό ότι η δική μας Δεοντολογία έχει  με βάση τη Νομοθεσία νομική ισχύ μόνο έναντι των ιατρών και μόνο αυτών.

4 Νοεμβρίου 2008

Δρ Βάσος Θ. Οικονόμου

Πρόεδρος Επιτροπής Δεοντολογίας

Παγκύπριου Ιατρικού Συλλόγου

 

http://www.imdleo.gr/diaf//health/omoio_velon.pdf

https://www.offsite.com.cy/articles/eidiseis/topika/227221-vrikan-ti-therapeia-toy-karkinoy-dekades-tsarlatanoi-se-kypro-kai

http://politis.com.cy/article/anthi-o-tsarlatanismos-stin-igia